سولدوز نيوز ، خبرگزاری مجازی آذربایجان

آقای رييس جمهور: نسبت به برخی مشاورانتان تجديد نظر کنيد!

هفته گذشته در شب 20 فروردين آقاي دكتر احمدي‌نژاد در حالي كه معاون ايشان آقاي رحيم مشايي نيز حضور داشت با خانم سطوتي همسر دكتر حسين فاطمي (وزير خارجه كابينه ملي دكتر مصدق) ديدار كرد. آقاي احمدي‌نژاد با اشاره به اين‌كه نسل جوان و نسل‌هاي آينده بايد بدانند كه ملت ما چه سرمايه‌هاي عظيمي داشته است تصريح كرد: در طول تاريخ نقش ملت ايران براي رساندن بشريت به جايگاه واقعي خود هميشه ممتاز بوده است. رئيس‌جمهور با تقدير و تشكر از هديه كتابچه خاطرات دكتر فاطمي مربوط به ماه‌هاي قبل از اعدام وي در زندان گفت: اين خاطرات و ياد‌داشت‌ها سند ارزشمند و متعلق به ملت بزرگ ايران است كه در اختيار مورخين قرار خواهد گرفت. رئيس‌جمهور افزود: دكتر فاطمي در راه آرمان خود جوانمردانه ايستاد و مبارزه كرد. ايشان همچنين با يادآوري شكنجه‌ها و ظلم‌هايي كه در آن دوران به دكتر حسين فاطمي روا داشته شد خاطر نشان كرد؛ دكتر فاطمي پايبند منافع ملت و نه منافع شخصي بود و افتخار كشته شدن را بر ننگ وابستگي به بيگانگان ترجيح داد.(1)

خبر اين ديدار با عنوان «ديدار احمدي‌نژاد با همسر وزير خارجه مصدق» همراه با تصويري بزرگ از اين ديدار مورد استقبال روزنامه‌هاي مدعي اصلاح‌طلبي در صفحه اول قرار گرفت. روزنامه كارگزاران، ارگان حزب كارگزاران - كه سخنگوي آن افتخار مي‌كند حزبش ليبرال دموكرات است - با بهانه قرار دادن اين خبر، به احياي جبهه ملي و مصدق و راه و رسم آن پرداخت.(2)

درباره انجام اين ديدار و آثار و تبعات آن تذكر نكاتي چند ضروري است كه بدان مي‌پردازيم.

1. شايد حكمت انتخاب اين سوژه توسط هماهنگ‌كننده اين ديدار، آن هم در اين زمان اين بوده كه بنا بر منابع تاريخي مورخين ملي‌گرا نقش اساسي در ملي شدن صنعت نفت را دكتر حسين فاطمي ايفا نموده (3) و انجام اين ديدار در شب جشن هسته‌اي و سالگرد دستيابي ملت ايران به فناوري هسته‌اي مي‌توانست سوژه‌ مناسبي باشد! ولي به نظر مي‌رسد چنانچه اين ديدار در راستاي اين هدف انجام شده باشد، شايسته بود دولت اصول‌گرا و مكتبي احمدي‌نژاد در چنين شبي كه دانشمندان بسيجي و مخلص ما با اعتقاد به نيروي لايزال و امداد‌هاي الهي چنين شگفتي‌هايي آفريده‌اند از بازماندگان آيه`‌ا... كاشاني يا همسر شهيد بزرگ اسلام نواب صفوي كه با گلوله ياران او رزم‌آرا به جهنم فرستاده شد و زمينه براي روي‌كار آمدن دولت مصدق(4) و ملي شدن نفت فراهم گرديد دعوت به عمل آيد زيرا پس از اعدام انقلا‌بي رزمآرا بود كه پارلمان ايران با پشتباني آيه`‌ا... كاشاني،‌ رياست مجلس وقت، و حمايت جبهه ملي، ملي شدن صنعت نفت را تصويب كرد.(5) به گواهي تاريخ و با استناد به اسناد به‌جاي مانده، فدائيان اسلام با از ميان برداشتن مانع اصلي (رزمآرا)، نقش اساسي و انكار ناپذيري در آفرينش اين پيروزي ايفا كردند كه خشم انگلستان را برانگيخت(6) بنابراين شايسته بود مشاورين محترم پيشنهاد ملاقات با همسر شهيد نواب صفوي يا خانواده آيه‌ا... كاشاني يا خليل طهماسبي (ضارب اصلي رزم‌آرا) بود، را مطرح مي‌كردند.

2. آقاي احمدي‌نژاد در اين ديدار، دكتر حسين فاطمي را سرمايه عظيم ملت ناميده و گفته‌اند: نسل جوان و نسل‌هاي آينده بايد بدانند كه ملت ما چه سرمايه‌هاي عظيمي داشته است، و او را اين‌گونه ستوده‌اند كه «در راه آرمان خود جوانمردانه ايستاد و مبارزه كرد.»

درباره شخصيت فاطمي، تحليل‌ها و برداشت‌هاي متناقضي وجود دارد: از يك سو مصدق او را از پيشنهاد دهندگان ملي شدن صنعت نفت و شهيد راه وطن معرفي كرده‌(7) كه پس از كودتاي 28 مرداد توسط مأموران شاه دستگير و در چهارشنبه 19 آبان 1333 به اعدام محكوم و حكم اجرا گرديده است (8) و از سوي ديگر پيش از آن عبدالحسين واحدي (از اعضاي فدائيان اسلا‌م)، دكتر فاطمي را بزرگ‌ترين مانع اجراي احكام الهي تشخيص داده و به عبد‌خدايي گفته بود «ابتدا بايد او را از ميان برداريم تا بتوانيم مصدق را وادار به تسليم در برابر نظارت اسلامي خود كنيم.»(9) در همين راستا فاطمي توسط عبدخدايي مورد حمله قرار گرفت و از ناحيه شكم مجروح شد.

البته يك سال و اندي پس از آن حادثه با نامه‌اي كه ميان وي و شهيد نواب صفوي رد و بدل شده به نظر مي‌رسد روابط جمعيت فدائيان با وي تا حدودي حسنه شده بود(10) و اظهار نظر عبدخدايي در مصاحبه با هفته‌نامه شهروند كه «اي كاش من با شليك خود باعث مجروحيت يك انسان نمي‌شدم كه از عمل من رنج ببرد»(11) شايد ناظر به همين موضوع باشد. به هر حال موقعيت دكتر فاطمي در حكومت مصدق يك موقعيت متناقضي است و تاريخ درباره او چندان شفاف نيست.

3. چنان‌كه اشاره شد، شخصيت دكتر فاطمي مبهم و غير شفاف است ولي جا دارد با نگاهي به برخي مواضع سياسي وي كه در تاريخ به صورت شفاف آمده از تمجيد و تعريف و الگو سازي نامناسب براي نسل جوان پرهيز كرد:

- «دكتر فاطمي مورد اعتمادترين يار دكتر مصدق بود... مصدق به خاطر علاقه زيادي كه به دكتر فاطمي داشت او را پسر سوم خود مي‌دانست»(12.) «دكتر فاطمي موتور لوكوموتيوي بود كه مصدق نحيف و پير را در صدر نشانده بود و پيش مي‌رفت» (13.) پيشنهاد تشكيل جبهه ملي از سوي دكتر فاطمي در احمدآباد به مصدق داده شد. (14) آخرين جمله دكتر فاطمي به هنگام اعدام « زنده باد دكتر مصدق، پاينده باد ايران» بود. (15)

پس از ترور دكتر فاطمي توسط فدائيان اسلام زماني كه وي را به بيمارستان مي‌بردند در بين راه گفت: « ديديد بالاخره انگليسي‌ها مرا كشتند» (16) فرداي آن روز 24 بهمن، كه دكتر فاطمي تا اندازه‌اي بهبود يافته بود به دوستانش كه به عيادتش آمده بودند گفت: « انگليسي‌ها در تيراندازي ناشي هستند، مي‌بينيد كه تيرشان كارگر نيفتاد»(17) همچنين در سرمقاله روزنامه باختر نيز نوشت: خداي بزرگ نخواست گلوله‌اي را كه از طرف يك تروريست دست پرورده اينتلجنت سرويس به طرف من رها شد كارگر افتد.... ديگر قوه تبليغ اينتلجنت سرويس به صفر رسيده است و ناچار است تروريست‌هاي بي‌وجدان كه شرف و مردانگي خود را در اختيار ليره‌هاي انگليسي مي‌گذارند استخدام نمايد(18) دكتر فاطمي در خاطراتش مي‌نويسد: « مصدق غالبا از مداخلات آقاي [آيه`‌ا... كاشاني] و اطرافيانش گله داشت و دو سه مرتبه هم كار به جاهاي باريك كشيد. آيه`‌ا... كاشاني هم در ابتداي نهضت ملي، خدمات پر ارزشي به پيشرفت نهضت كرد. اين اواخر بيش‌تر از حد، غرور و نخوت پيدا كرده بود به طوري كه مكررا مي‌گفت اگر من 136 وكيل ايران را انتخاب كنم مردم به آن‌ها كه من مي‌گويم راي خواهند داد... نظر ما اين بود كه كاشاني را از اين گونه مداخلات بر كنار نگه داريم.(19)

يكي از اقدامات دولتي كه دكتر فاطمي مغز متفكر و موتور لوكوموتيو آن بود، زنداني كردن شهيد نواب صفوي به مدت 22 ماه بود؛ اكنون پرسش‌هايي كه باتوجه به اين مواضع و گفتارها، درباره شخصيت فاطمي به ذهن خطور مي‌كند اين است:

1. دكتر فاطمي كه به اعتراف مورخان ملي‌گرا، مورد اعتماد‌ترين يا دكتر مصدق، «پسر سوم مصدق» و «موتور لوكوموتيو او» بوده و هنگام مرگ جمله «زنده باد مصدق» به عنوان آخرين كلا‌م بر لبانش نقش بسته بود، چرا در برابر دستگيري و زنداني شدن شهيد نواب صفوي به مدت 22 ماه سكوت اختيار كرد و آيا اين موتور لوكوموتيو در دستگيري ايشان هيچ نقشي نداشته است؟!

به نظر مي‌رسد دليل سكوت يا همكاري وي با مصدق اين بود كه وي فدائيان اسلام را از عوامل اينتلجنت سرويس انگليس مي‌دانست؛ موضوعي كه پس از ترور وي چند بار بر زبانش جاري شد!! شهيد عبد‌الحسين واحدي در برابر اين‌گونه اتهامات به فدائيان اسلا‌م اظهار داشت: «كسي كه فاقد همه چيز‌، خانه، جا و مكان بوده و حتي تاكسي كه بخواهد سوار شود بايد ديگران پول او را بدهند، چگونه انگليسي است؟!» (20) شهيد نواب صفوي طي نامه‌اي به جمعيت فدائيان اسلام علت زنداني شدن خود را تاكيد بر ضرورت اجراي احكام الهي دانسته و نوشته است: در ملاقات با نمايندگان اقليت، تقاضا كردم دولت را وادار كنند مقررات دين حنيف اسلام را اجرا كنند. چون نمايندگان مزبور با من مخالفت كردند، آن‌ها را به محاكمه دعوت كردم‌، روي اين اصل، حكم زنداني شدنم را صادر كردند. اي دليران! شما مبارزه كنيد، سعي كنيد منظور جمعيت تامين گردد. مهم نيست براي آزادي من كوشش كنيد‌، شما بايد به اين اقليت پست و ناقابل نشان دهيد كه اين جمعيت زنده است و تا آخرين قطره خون خود براي ترقي و تعالي اسلام مبارزه خواهد كرد.

از زندان و چوبه دار نترسيد. بكشيد و كشته شويد. آن‌هايي كه در تبعيد بودند ما جانبازي كرديم تا آن‌ها به وطن خود بازگشتند و دستور بازداشت ما را صادر كردند.»(21) و چقدر شرم‌آور است كه در دولت مصدق و فاطمي، مجاهد بزرگ نواب صفوي به جرم مبارزه با مي‌گساري و مشروب‌فروشي و تأكيد بر اجراي احكام اسلا‌م به دو سال زندان محكوم شود و حكم با سكوت و حمايت مصدق و فاطمي اجرا گردد!

آري! اين مجاهدان مظلوم در 27/10/1334 با سكوت مرگ‌بار جبهه ملي در حالي كه فرياد تكبير و شهادتين آخرين جملا‌ت آن‌ها را تشكيل مي‌داد، به دست رژيم ديكتاتوري پهلوي به شهادت رسيدند. در شب واقعه پيوسته قرآن مي‌خواندند و مناجات مي‌كردند، نواب صفوي آيه «ولا‌ تحسبن الذين قتلوا في‌سبيل ا... امواتا بل احياء عند ربهم يرزقون» را مكرر تلا‌وت مي‌كرد و چون مصادف با شب شهادت حضرت زهرا(س) بود، مي‌گفت خليلم، محمدم، مظفرم تعجيل كنيد، جده‌ام فاطمه زهرا منتظر ما است.(22) و چقدر تفاوت است ميان كسي كه در آخرين لحظات عمرش جمله زنده‌باد مصدق را تكرار مي‌كند با كساني كه غريو‌ ا... اكبرشان، صداي گلوله‌هاي دشمن را خفه مي‌سازد!

3. فاطمي كه لوكوموتيو دولت مصدق بوده تا چه اندازه گرايش‌هاي ديني داشته است؟ در كتاب‌هايي كه درباره انديشه‌ها، فعاليت‌ها و خاطرات وي نوشته شده چيزي در اين‌باره به چشم نمي‌خورد. مطالب فوق و اظهاراتش درباره مرحوم آيت‌ا... كاشاني كه قبلا‌ً اشاره شد نشان‌گر آن است كه نسبت به مذهب و روحانيت روي خوشي نشان نمي‌داده است! و حتي اظهار داشته بود كه در مشروطه مي‌بايست كار روحانيت را تمام مي‌كردند! حضرت امام(ره) درباره جبهه ملي و مصدقي كه قبله آمال فاطمي بود مي‌فرمايند: «جبهه ملي يك گروهي كه با اسلا‌م و روحانيت سرسخت مخالف بودند. از اولش هم مخالف بودند. اولش هم وقتي كه مرحوم كاشاني ديد كه اين‌ها خلا‌ف دارند مي‌كنند صحبت كرد، اين‌ها كاري كردند، يك سگي را نزديك مجلس عينك به آن زدند اسمش را آيت‌ا... گذاشتند اين در زمان آن [مصدق] بود كه اين‌ها (ملي‌گرايان) فخر مي‌كنند به وجود او؛ او [مصدق] مسلم هم نبود. من در آن روز در منزل يكي از علماي تهران بودم كه اين خبر را شنيدم كه يك سگي را عينك زده‌اند و به اسم آيت ا...در خيابان‌ها مي‌گردانند. من به آن آقا عرض كردم كه اين ديگر مخالفت با شخص نيست، اين سيلي خواهد خورد و طولي نكشيد كه سيلي را خورد و اگر مانده بود سيلي بر اسلا‌م مي‌زد.»(23)

مرحوم فلسفي در كتاب خاطراتش دربارهِ ملا‌قات با دكتر مصدق و رساندن پيام مرحوم آيت‌ا... بروجردي به وي و كمك خواستن از رئيس دولت براي جلوگيري از ظلم بهائيان به مسلمانان مي‌گويد: مصدق بعد از تمام شدن صحبت من به‌گونه‌اي تمسخرآميز قاه‌قاه و با صداي بلند خنديد و گفت: آقاي فلسفي! از نظر من مسلمان و بهايي فرق ندارند همه از يك ملت و ايراني هستند.(خاطرات و مبارزات فلسفي، ص132و133)

4. البته بعضي در ملي بودن مصدق و فاطمي و ياران‌شان نيز ترديد كرده، معتقدند گرچه يك چهره ضدانگليسي بوده ولي هدفش از ملي كردن نفت واگذاري نفت به امريكايي‌ها بوده است و شايد بتوان نامه مرحوم آيت‌ا... كاشاني به مصدق در روز 27 مرداد و هشدار به وقوع كودتا و بي‌اعتنايي وي به آن هشدارها را با همين ملا‌ك تحليل كرد. نامه آيت‌ا... كاشاني به مصدق و پاسخ وي به شرح زير است:

حضرت نخستوزير معظم جناب آقاي دكتر مصدق دام اقباله

عرض مي‌شود گرچه امكاني براي عرايضم نمانده ولي صلا‌ح دين و ملت براي اين خادم اسلا‌م بالا‌تر از احساسات شخصي است و علي‌رغم غرض‌ورزي‌ها و بوق و كرناي تبليغات، شما بهتر از هركس مي‌دانيد كه هم و غم در نگهداري دولت جنابعالي است كه خودتان به بقاي آن مايل نيستيد! از تجربيات روي كار آمدن قوام و لجبازي اخير بر من مسلم است مي‌خواهيد مانند سي‌ام تير كذايي، يك‌بار ديگر ملت را تنها گذاشته و قهرمانانه برويد. حرف اين‌جانب را در خصوص اصرارم در عدم اجراي رفراندوم نشنيديد و مرا لكه حيض كرديد. خانه‌ام را سنگ‌باران و ياران و فرزندانم را زنداني فرموديد. مجلس را كه ترس داشتيد شما را ببرد، بستيد. حالا‌ نه مجلس هست و نه تكيه‌گاهي براي اين ملت گذاشته‌ايد. زاهدي را كه من با زحمت در مجلس تحت‌نظر و قابل كنترل نگه‌داشته بودم، با لطايف‌الحيل خارج ساختيد و حالا‌ همين‌طور كه واضح بود درصدد به اصطلا‌ح كودتا است. اگر نقشه شما نيست كه مانند سي‌ام تير عقب‌نشيني كنيد و به ظاهر قهرمان بمانيد و اگر حدس و نظر من صحيح نيست كه همان‌طور در آخرين ملا‌قاتم در دزاشيب به شما گفتم و به هندرسن هم گوشزد كردم كه امريكا ما را در گرفتن نفت از انگليسي‌ها كمك كرد و حالا‌ به دست جنابعالي به صورت ملي و دنياپسندي مي‌خواهد اين ثروت را به چنگ آورد. و اگر واقعاً با ديپلماسي فعال نمي‌خواهيد كنار برويد اين نامه من سندي در تاريخ ملت ايرن خواهد بود كه من شما را با وجود همه بدي‌هاي خصوصي‌تان نسبت به خودم از وقوع حتمي يك كودتا به وسيلهِ زاهدي كه مطابق با نقشه خود شما است آگاه كردم كه فردا جاي هيچ‌گونه عذر موجهي نباشد.»

ولي مصدق در پاسخ چنين نوشت: اين جناب مستظهر به پشتيباني ملت ايران هستم والسلا‌م.»(24) سرانجام در 28 مرداد كودتا انجام گرفت و امريكايي‌ها محمدرضا شاه را كه مطيع محض آن‌ها بود بر كشور حاكم ساختند و همه دستاورد ملت ايران، آيت‌ا... كاشاني و فدائيان اسلا‌م به باد فنا رفت.

در پايان توجه به اين نكته را لا‌زم مي‌دانم كه چنان‌چه اين ملا‌قات با خانم دكتر فاطمي در زمان رياست‌جمهوري آقاي خاتمي انجام گرفته بود، ‌صاحب اين قلم چندان حساسيتي از خود نشان نمي‌داد ولي از آن‌جايي كه دولت دكتر احمدي‌نژاد مدال دولت مكتبي را از مقام مظعم رهبري دريافت كرده و ايشان را احياگر شعارهاي انقلا‌ب و انديشه‌هاي امام(ره) معرفي كرده‌اند، اين‌گونه ملا‌قات‌ها تأمل‌برانگيز به نظر مي‌رسد؛ زيرا با تجليل رئيس‌جمهور از دكتر فاطمي، ممكن است افكار و انديشه‌هاي ملي‌گرايي - كه امام(ره) درباره آن، آن‌گونه سخن گفته‌اند- احيا شود و شخصيت‌هاي خائني مانند دكتر فاطمي و مصدق به‌عنوان الگو به نسل جوان ما معرفي گردند و چنين چيزي قطعاً مورد نظر رئيس‌جمهور مكتبي نيست. از اين‌رو شايسته است مشاوران محترم قبل از هر ملا‌قات، سوابق افراد را كاملا‌ً مطالعه و آثار و تبعات يك ديدار را در جامعه مورد ارزيابي قرار دهند و خداي نكرده چنانچه اين‌گونه مشاوره‌هايي تكرار شود، مناسب است رئيس‌جمهور در حلقه مشاوران خود تجديد نظر نمايند.

پي‌نوشت‌ها

1. پايگاه اطلاع رساني رياست جمهوري، 19/1/1387

2. كارگزاران، 20/1/87

3. عبد‌الرضا هوشنگ مهدوي،سرنوشت ياران دكتر مصدق

4. يك روز پس از قتل رزم‌آرا، عبدالحسين واحدي به نمايندگي از طرف فدائيان اسلام به منزل آيه`‌ا... كاشاني رفت تا با وي درباره نحوه استفاده از فرصتي كه در فقدان رزم‌آرا براي ملت ايران فراهم شده بود مذاكره كند. مرحوم كاشاني باقر كاظمي را براي احراز پست نخست‌ وزيري معرفي كرد كه واحدي گفت: اگر قرار است يكي از افراد جبهه ملي باشد دكتر مصدق اولي است. جمعيت فدائيان اسلام ص225

5. داوود اميني، جمعيت فدائيان اسلام و نقش آن در تحولات سياسي-اجتماعي ايران، مركز اسناد انقلاب اسلامي، ص 222

6. همان

7. سرنوشت ياران دكتر مصدق، ص175

8. همان، ص 182

9. جمعيت فدائيان اسلام، ص273

10. همان، ص 277

11. شهروند امروز، شماره34، ص42

12. خاطرات و مبارزات دكتر حسين فاطمي، ‌ص188و189

13. سايت باختر

14. پيشين، ص16

15. سرنوشت ياران دكتر مصدق،ص183

16. خاطرات و مبارزات دكتر فاطمي، ص181